{"id":1161,"date":"2012-10-10T00:10:11","date_gmt":"2012-10-09T22:10:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuchniokracja.hanami.pl\/?p=1161"},"modified":"2012-10-09T22:46:38","modified_gmt":"2012-10-09T20:46:38","slug":"pomaranczowa-dama-czyli-krotka-historia-dyni-w-kulturze-kulinarnej-cz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/pomaranczowa-dama-czyli-krotka-historia-dyni-w-kulturze-kulinarnej-cz-1\/","title":{"rendered":"Pomara\u0144czowa dama, czyli kr\u00f3tka historia dyni w kulturze kulinarnej cz.1"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">P\u0119kata, pomara\u0144czowa, du\u017ca &#8211; jej wysoko\u015b\u0107 dynia. Jedno z najbardziej charakterystycznych jesiennych warzyw, przywodz\u0105ce na my\u015bl bajk\u0119 o Kopciuszku. Tym razem nie b\u0119dzie jednak o alternatywnych \u015brodkach transportu, ale o kuchni.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dyni\u0119 uprawiano w Meksyku od oko\u0142o 500o lat p.n.e. i w Peru od oko\u0142o 3000 lat p.n.e. Znana te\u017c by\u0142a staro\u017cytnym Europejczykom oraz mieszka\u0144com Bliskiego Wschodu. Znacznie popularniejsza by\u0142a na po\u0142udniu Europy ni\u017c na p\u00f3\u0142nocy. Angielskiego s\u0142owa <strong><em>pumpkin<\/em> <\/strong>zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 dopiero w XVII wieku i pochodzi ono od greckiego wyrazu <em><strong>pepon<\/strong><\/em> (dos\u0142. &#8222;gotowany na s\u0142o\u0144cu&#8221;) oznaczaj\u0105cego melona. W j\u0119zyku francuskim mamy dwa okre\u015blenia na to warzywo <em><strong>citrouille<\/strong><\/em> (nawi\u0105zanie do cytrus\u00f3w) oraz <strong><em>potiron<\/em><\/strong> &#8211; odnosz\u0105ce si\u0119 do dyni olbrzymiej (<em style=\"text-align: justify;\">Cucurbita maxima<\/em>). W starofrancuskim pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wyraz <strong><em>boterel<\/em><\/strong> (dos\u0142. &#8222;ropucha&#8221;) W j\u0119zyku pras\u0142owia\u0144skim u\u017cywano s\u0142owa <em><strong>tykwa<\/strong><\/em> (i taka jest nazwa dyni we wsp\u00f3\u0142czesnym j\u0119zyku rosyjskim, bu\u0142garskim czy chorwackim). W Polsce m\u00f3wiono na dyni\u0119: <em><strong>harbuz<\/strong><\/em>, <em><strong>garbuz<\/strong><\/em>, <em><strong>korbol<\/strong><\/em> lub <em><strong>bania<\/strong><\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Po staro\u017cytno\u015bci dynia na dobre zago\u015bci\u0142a w kuchni Europejskiej za spraw\u0105 Sefardyjczyk\u00f3w oraz \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych na terenie obecnych W\u0142och. To w\u0142a\u015bnie oni w\u0142\u0105czyli j\u0105 do swojego jad\u0142ospisu i sprzedawali innym nacjom. Sefardyjczycy przyrz\u0105dzali z dyni zupy, ciasta, desery. Za\u015b jako przek\u0105sk\u0119 jadali pestki. Przyrz\u0105dzano z niej potrawy na <strong><em>Rosz Haszana<\/em><\/strong> (pierwszy dzie\u0144 kalendarza \u017cydowskiego) czy <em><strong>Chanuka<\/strong><\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W Orleanie jada si\u0119 tart\u0119 dyniow\u0105 o nazwie <em><strong>citrouillat<\/strong><\/em>, za\u015b Pikardia s\u0142ynie z zupy, do kt\u00f3rej mo\u017cna podawa\u0107 regionalny cydr. Po dyni\u0119 ch\u0119tnie si\u0119ga\u0142 r\u00f3wnie\u017c <strong>Maestro Martino z Como<\/strong> jeden z najs\u0142awniejszych XV wiecznych w\u0142oskich szef\u00f3w kuchni, autor <em><strong>Libro de Arte Coquinaria<\/strong> (<strong>Ksi\u0119ga sztuki kulinarnej<\/strong>). <\/em>Jedzenie rzadko bywa tematem piosenek w Armenii. W\u015br\u00f3d nielicznych znalaz\u0142a si\u0119 jednak pie\u015b\u0144 (najcz\u0119\u015bciej \u015bpiewana na weselach) o <strong><em>ghapama<\/em><\/strong> dyni nadziewanej ry\u017cem oraz suszonymi owocami. Utw\u00f3r prze\u017cy\u0142 renesans za spraw\u0105 rosyjskiego filmu <strong><em>Moje wielkie ormia\u0144skie wesele<\/em><\/strong>, powsta\u0142ego na fali popularno\u015bci obrazu <strong><em>Moje wielkie greckie wesele<\/em><\/strong>. Jest to o tyle ciekawe, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnej kuchni arme\u0144skiej pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 przepis\u00f3w na potrawy z dodatkiem tego warzywa. W kuchni liba\u0144skiej jada si\u0119 dyniowe <strong><em>kibbeh<\/em><\/strong> &#8211; potraw\u0119\u00a0 z bulguru, siekanej cebuli, mi\u0119sa (baraniny, koziny lub wo\u0142owiny) a tak\u017ce ry\u017cu, najcz\u0119\u015bciej w formie kulek.<em><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dynia jest te\u017c wa\u017cnym sk\u0142adnikiem pojawiaj\u0105cym si\u0119 w kuchni Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki. Serwuje si\u0119 j\u0105 chocia\u017cby w postaci<em> <strong>Thanksgiving pie<\/strong><\/em><strong> <\/strong>z okazji Dnia Dzi\u0119kczynienia. <strong><\/strong>W prawdzie do ko\u0144ca nie wiadomo, czy pielgrzymi jedli j\u0105 podczas pierwszego Dzi\u0119kczynienia w 1621 roku, ale na pewno by\u0142a znana rdzennym mieszka\u0144com Ameryki np. Czirokezi przygotowywali z dyni zup\u0119 z kluskami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jutro druga cz\u0119\u015b\u0107 historii dyni. Tym razem zajm\u0119 si\u0119 kuchni\u0105 polsk\u0105. A p\u00f3\u017aniej kilka przepis\u00f3w na dyniowe przysmaki mi\u0119dzy innymi: sernik dyniowy, placki czy zup\u0119. B\u0119dzie te\u017c co\u015b o Halloween i \u0142akociach na t\u0119 okazj\u0119.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/dynia.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1170\" title=\"Dynia, Fot. Hanami\u00ae\" src=\"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/dynia.jpg\" alt=\"\" width=\"550\" height=\"388\" srcset=\"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/dynia.jpg 550w, https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/dynia-300x211.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u0119kata, pomara\u0144czowa, du\u017ca &#8211; jej wysoko\u015b\u0107 dynia. Jedno z najbardziej charakterystycznych jesiennych warzyw, przywodz\u0105ce na my\u015bl bajk\u0119 o Kopciuszku. Tym razem nie b\u0119dzie jednak o alternatywnych \u015brodkach transportu, ale o kuchni. Dyni\u0119 uprawiano w Meksyku od oko\u0142o 500o lat p.n.e. i w Peru od oko\u0142o 3000 lat p.n.e. Znana te\u017c by\u0142a staro\u017cytnym Europejczykom oraz mieszka\u0144com&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[404,403,398,401,400,8,399,397,405,402],"class_list":["post-1161","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura-zywieniowa","tag-bania","tag-citrouille","tag-dynia","tag-ghapama","tag-kibbeh","tag-kultura-zywieniowa-2","tag-libro-de-arte-coquinaria","tag-maestro-martino-z-como","tag-pumpkin","tag-thanksgiving-pie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1161"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1181,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1161\/revisions\/1181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}