{"id":1417,"date":"2012-11-06T09:03:14","date_gmt":"2012-11-06T07:03:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kuchniokracja.hanami.pl\/?p=1417"},"modified":"2012-11-06T05:53:19","modified_gmt":"2012-11-06T04:53:19","slug":"kuchnia-peruwianska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/kuchnia-peruwianska\/","title":{"rendered":"Kuchnia peruwia\u0144ska"},"content":{"rendered":"

Kuchnia peruwia\u0144ska jest w Polsce praktycznie nieobecna. Nie znam \u017cadnej restauracji, gdzie mo\u017cna zje\u015b\u0107 takie dania (kto\u015b zna?). Tym bardziej rozbawi\u0142 mnie fakt, gdy we wrze\u015bniu przeczyta\u0142am na jakim\u015b polskim portalu, \u017ce w\u015br\u00f3d trend\u00f3w kulinarnych na 2012 rok jest jedzenie peruwia\u0144skie (wi\u0119cej o trendach kulinarnych b\u0119dzie mo\u017cna poczyta\u0107 na Kuchniokracji<\/strong><\/em> ju\u017c nied\u0142ugo). Za oceanem kuchnia ta ju\u017c znana jest od jakiego\u015b czasu (dodatkowo wraz z korea\u0144sk\u0105 by\u0142a jedn\u0105 z tendencji na 2012), do nas jeszcze na dobre nie dotar\u0142a. Czy jest czego \u017ca\u0142owa\u0107\u00a0\u2013 zobaczmy.<\/p>\n

To, co nazywamy wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kuchni\u0105 peruwia\u0144sk\u0105, zrodzi\u0142o si\u0119 na bardzo solidnych podwalinach kultury kulinarnej wspania\u0142ej inkaskiej cywilizacji. Imperium Ink\u00f3w powsta\u0142o w XII wieku i rozrasta\u0142o si\u0119 do 1531 roku, dop\u00f3ki nie pojawi\u0142 si\u0119 Francisco Pizarro<\/strong>. Konkwistadorzy potrzebowali zaledwie trzech lat, aby zniszczy\u0107 kr\u00f3lestwo os\u0142abione wojnami domowymi. Do preinkaskich produkt\u00f3w w diecie wsp\u00f3\u0142czesnych Peruwia\u0144czyk\u00f3w mo\u017cemy zaliczy\u0107 kukurydz\u0119, ziemniaki (bardzo du\u017co odmian, w tym ulubione przez mieszka\u0144c\u00f3w Peru \u017c\u00f3\u0142te ziemniaki), quinoa<\/strong><\/em> (komos\u0119 ry\u017cow\u0105) oraz aji<\/strong><\/em> (rodzaj papryczek chili o z\u0142oto-pomara\u0144czowym kolorze).<\/p>\n

Jednym z da\u0144 o d\u0142ugiej historii jest ceviche<\/strong><\/em> \u2013 przystawka z owoc\u00f3w morza, marynowana w sosie z limonki (lub cytryny) z dodatkiem kolendry, chilli oraz czerwonej cebuli, serwowana ze s\u0142odkimi ziemniakami oraz kukurydz\u0105. Mo\u017ce by\u0107 podawana na r\u00f3\u017cne sposoby np. na surowo. W niekt\u00f3rych regionach zamarynowane owoce morza wrzuca si\u0119 do glinianych gar\u00f3w i gotuje. T\u0119 surow\u0105 wersj\u0119 bardzo cz\u0119sto por\u00f3wnuje si\u0119 do carpaccio<\/strong> <\/em>albo sashimi<\/strong><\/em>.<\/p>\n

To, co mo\u017ce nas nieco odstraszy\u0107 od kuchni peruwia\u0144skiej, to d\u0142uga tradycja jadania cuy<\/em><\/strong> – \u015bwinek morskich, kt\u00f3rych mi\u0119so cenione jest bardziej ni\u017c kr\u00f3licze. Szczeg\u00f3lnie popularne s\u0105 one w rejonie andyjskim. Podaje si\u0119 je pieczone oraz grillowane.<\/p>\n

W Peru wyst\u0119puje 35 odmian kukurydzy. Podaje si\u0119 j\u0105 jako dodatek do r\u00f3\u017cnych da\u0144. Robi si\u0119 z niej np. humitas<\/strong><\/em> past\u0119 gotowan\u0105 na parze, podobn\u0105 do meksyka\u0144skich tamales<\/strong><\/em>. A z odmiany fioletowej przygotowuje si\u0119 napoje oraz desery.<\/p>\n

Warto r\u00f3wnie\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce jedzenie r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od miejsca. Inna jest kuchnia rejon\u00f3w tropikalnych, jeszcze inna w regionach g\u00f3rskich czy wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca.<\/p>\n

Od XVI wieku zacz\u0105\u0142 si\u0119 w kuchni peruwia\u0144skiej kolejny etap. Czas mieszania si\u0119 wp\u0142yw\u00f3w europejskich z miejscowymi i pocz\u0105tek tworzenia si\u0119 kultury kreolskiej.<\/p>\n

Hiszpanie sprowadzili do Peru wiele specja\u0142\u00f3w, w tym byd\u0142o. Obecnie hoduje si\u0119 je g\u0142ownie w okolicach Limy. Ponadto w Peru uprawia si\u0119 inny produkt przywieziony przez Europejczyk\u00f3w \u2013 botija<\/strong><\/em> \u2013 oliwki. Wykorzystuje si\u0119 je np. do produkcji majonezu z o\u015bmiornic\u0105. Hiszpanie sprowadzili do Peru tak\u017ce ry\u017c. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie serwowany jest on cz\u0119sto z ziemniakami.<\/p>\n

Dopiero po 1560 roku ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w pe\u0142ni winnice. Ze zbieranych winogron powstaj\u0105 nie tylko wina, ale r\u00f3wnie\u017c pisco<\/strong><\/em> \u2013 peruwia\u0144ska, winogronowa brandy, sk\u0142adnik wielu lokalnych koktajli. Mimo i\u017c wino nie nale\u017cy do drogich trunk\u00f3w cieszy si\u0119 znacznie mniejsz\u0105 popularno\u015bci\u0105 ni\u017c piwo kukurydziane – chicha<\/strong><\/em>.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o techniki kulinarne, to Peruwia\u0144czycy lubi\u0105 jedzenie grillowane, pieczone w piecu lub na kamieniach. Natomiast sma\u017cone dania cz\u0119\u015bciej serwuje si\u0119 w kuchni wybrze\u017ca. W Peru celebruje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c<\/em> merienda<\/em><\/strong> \u2013 zwyczaj jadania drobnych przek\u0105sek oko\u0142o godziny siedemnastej popularny w Hiszpanii i krajach Ameryki Po\u0142udniowej. Mo\u017cna te\u017c spotka\u0107 liczne dania jednogarnkowe.<\/p>\n

W po\u0142owie XIX wieku do kraju nap\u0142yn\u0119\u0142o du\u017co Afryka\u0144czyk\u00f3w oraz Chi\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pracowali w kopalniach. Pojawili si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Japo\u0144czycy oraz W\u0142osi. Oni wszyscy odegrali wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu si\u0119 peruwia\u0144skiej kultury jedzenia.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 kilka typ\u00f3w kuchni peruwia\u0144skiej: comida criolla<\/strong><\/em> \u2013 kuchnia serwowana na wybrze\u017cu, andino<\/strong><\/em> \u2013 kuchnia andyjska, novo andino<\/strong><\/em> \u2013 andyjska haute cuisine reprezentowana przez np. Gast\u00f3n Acurio<\/strong> \u2013 ambasadora kuchni peruwia\u0144skiej, szefa kuchni, autora ksi\u0105\u017cek kulinarnych i restauratora. Wa\u017cnym lokalami na kulinarnej mapie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c chifas<\/strong><\/em> \u2013 miejsca serwuj\u0105ce kuchni\u0119 peruwia\u0144sk\u0105 z wp\u0142ywami chi\u0144skimi. Nie mo\u017cna te\u017c zapomnie\u0107 o hybrydowej kuchni japo\u0144sko-peruwia\u0144skiej.<\/p>\n

Poniewa\u017c nie mia\u0142am okazji nigdzie spr\u00f3bowa\u0107 kuchni peruwia\u0144skiej, postanowi\u0142am wypr\u00f3bowa\u0107 j\u0105 w domu. Ju\u017c od jutra zapraszam na ma\u0142\u0105 kulinarn\u0105 podr\u00f3\u017c. W menu pojawi si\u0119 zupa, dnie mi\u0119sne oraz deser. Obro\u0144cy zwierz\u0105t mog\u0105 spa\u0107 spokojnie\u00a0\u2013 \u015bwinki morskie nie s\u0105 w planach.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Altiplano w Peru. Zdj\u0119cie zrobione w 1986 w regionie Ayacucho. Zdj\u0119cie na licencji public domain.<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kuchnia peruwia\u0144ska jest w Polsce praktycznie nieobecna. Nie znam \u017cadnej restauracji, gdzie mo\u017cna zje\u015b\u0107 takie dania (kto\u015b zna?). Tym bardziej rozbawi\u0142 mnie fakt, gdy we wrze\u015bniu przeczyta\u0142am na jakim\u015b polskim portalu, \u017ce w\u015br\u00f3d trend\u00f3w kulinarnych na 2012 rok jest jedzenie peruwia\u0144skie (wi\u0119cej o trendach kulinarnych b\u0119dzie mo\u017cna poczyta\u0107 na Kuchniokracji ju\u017c nied\u0142ugo). Za oceanem kuchnia…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[82,3],"tags":[471,469,477,472,478,468,467,475,481,476,473,8,480,482,479,470,474],"class_list":["post-1417","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kuchnia-meksykanska","category-kultura-zywieniowa","tag-aji","tag-andino","tag-botija","tag-ceviche","tag-chicha","tag-chifas","tag-comida-criolla","tag-cuy","tag-gaston-acurio","tag-humitas","tag-kuchnia-peruwianska","tag-kultura-zywieniowa-2","tag-merienda","tag-novo-andino","tag-pisco","tag-quinoa","tag-tamales"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1417"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1417\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1543,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1417\/revisions\/1543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuchniokracja.hanami.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}